Σελίδες

Τρίτη, 31 Ιουλίου 2012

The Living Theater - H Αποστολή μας



                                          Η αποστολή μας


Να θέσουμε υπό αμφισβήτηση
το ποιοί είμαστε ο ένας για τον άλλον μέσα στο κοινωνικό 
περιβάλλον του θεάτρου,
να αναθεωρήσουμε τους κόμβους 
που οδηγούν στην εξαθλίωση, 
να προσφέρουμε τους εαυτούς μας 
στο τραπέζι του κοινού
σαν δίσκους σε συμπόσιο, 
να θέσουμε τους εαυτούς μας σε λειτουργία 
σαν μια δίνη που παρασύρει τους
θεατές στην δράση, 
να βάλουμε φωτιά στις μυστικές μηχανές του σώματος,
 να περάσουμε μέσα από το πρίσμα
και να βγούμε ως ουράνιο τόξο, 
να επιμένουμε ότι αυτά που συμβαίνουν στις φυλακές έχουν σημασία, 
να φωνάξουμε “Όχι εν ονόματι μου”
την ώρα των εκτελέσεων, 
να μεταφερθούμε από το θέατρο στον δρόμο και από το δρόμο στο
θέατρο. 
Αυτό είναι που κάνει το Living Theater σήμερα. 
Αυτό είναι που έκανε πάντα.


Julian Beck

Κυριακή, 29 Ιουλίου 2012

The Living Theater - Παραστάσεις


Ανάμεσα στα 1956-1958, τα δύο χρόνια που το Living Theater δεν έχει θεατρική στέγη, ο Julian Beck και η Judith Malina έρχονται σε επαφή με τον Antonin Artaud, όταν η Mary Caroline Richards τους έστειλε ένα αντίγραφο της μετάφρασής της από το Θεατρο και το Είδωλό του. To Living Theater είναι το πρώτο αμερικάνικο θέατρο που υιοθέτησε τις αρχές του Artaud και αφομοίωσε τις θεωρίες του μέσα στις παραστάσεις του. Οι επιρροές του είναι εμφανείς σε όλες τις παραγωγές του από την εποχή του θεάτρου της 14th Street και μετά. Το έργο του Jack Gelber, Τhe Connection έδωσε την ευκαιρία στους Becks να εφαρμόσουν τις αρχές του Αrtaud. Αυτή η απόπειρα αρχικά καταδιώχτηκε από τον τύπο, αλλά έπειτα από μια καλή κριτική του New Yorker η παράσταση έγινε μια από τις πιο επιτυχημένες στην ιστορία του Living Theater. Χάρη σε αυτήν την παράσταση άρχισε και η διεθνής αναγνώριση του Living Theater, αφού ήταν αυτή που συμμετείχε στο φέστιβάλ Theatre de Nation στο Παρίσι το 1961.

Εξαιρετικής σημασίας είναι και η παράσταση Τhe Theatre of Chance που έγινε το 1960 στο θέατρο της 14th Street. Την μουσική για αυτήν την παράσταση υπέγραφε ο John Cage. Ο τίτλος της παράστασης ήταν μια αναφορά στο The Book of Changes των I Ching, που ο Cage χρησιμοποιούσε σαν εργαλείο σύνθεσης. Η ίδια αρχή του τυχαίου εφαρμόστηκε και στην θεατρική πράξη. Η πλοκή του έργου καθοριζόταν από το αποτέλεσμα της ρίψης ενός ζαριού.Το ζάρι καθόριζε την εξέλιξη της δράσης και άλλα στοιχεία της παράστασης, όπως η μουσική, φώτα κλπ. Όλη η υποκριτική των ηθοποιών στηρίζονταν στον αυτοσχεδιασμό. Το αποτέλεσμα ήταν κάθε παράσταση να είναι μοναδική. Η παραγωγή ήταν μάλλον αποτυχημένη, αλλά η παράσταση έμεινε για καιρό στο σταθερό ρεπερτόριο του θεάτρου. Το Living Theater θα συνομιλήσει ξανά με το έργο του John Cage, αρχικά με την σχέση που αναπτύσσει με το καθαρά αυτοσχεδιαστικό θέατρο και την performance. Παράδειγμα αποτελεί μια παράσταση Free Theater που έδωσε στην Ιταλία το 1965, που οι ηθοποιοί αποφάσισαν να μείνουν στην απόλυτη σιωπή και απραξία για μια ώρα, καθ' όλη την διάρκεια της παράστασης, κατά το παράδειγμα του 4:33 του John Cage. 

Μια ακόμα παράσταση ιστορικής σημασίας του Living Theater ήταν το The Brig, που δεν ήταν μόνο η τελευταία παράσταση στο θέατρο της 14th Street, αλλά και η τελευταία που έδωσε το Living Theater σε Αμερικάνικο έδαφος για δεκαπέντε χρόνια. Το έργο είναι μεταφορά της πραγματικής εμπειρίας του Kenneth Brown από μια φυλακή στην Ιαπωνία. Την σκηνοθεσία ανέλαβε η Malina και τα σκηνικά ο Beck. Ο στόχος της παράστασης ήταν να μεταφέρει τις συνθήκες των φυλακών, από τις οποίες το ζευγάρι είχε εμπειρία. Το The Brig ήταν για τους Βecks το αντίθετο της αναρχίας, την οποία πίστευαν ως μόνη πολιτική διέξοδο για την ελευθερία του ατόμου. Το έργο δεν έχει πλοκή, στην ουσία ήταν δομημένο από κανόνες δράσεων που εξελίσσονταν αυτοσχεδιαστικά από τους ηθοποιούς και που περιέγραφαν μια επαναλαμβανόμενη ρουτίνα βίας και εξαθλίωσης, που για τους δημιουργούς του Living Theater σηματοδοτούσε τον κόσμο που ζούμε. Ο στόχος ήταν ο θεατής να αντικρίσει την πλήρη καταπάτηση της ελευθερίας, έτσι ώστε να κατανοήσει την αξίας της. Στην παράσταση αυτή η Malina και ο Beck φτιάχνουν το δικό τους Θέατρο της Σκληρότητας. Ο Artaud είναι παρών στις σκηνοθετικές σημειώσεις της Malina. “Για ένα θέατρο τόσο βίαιο που κανείς που το έχει βιώσει δεν θα μπορούσε ποτέ ξανά να ασκήσει βία.”

Το Living Τheater όταν αφήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες θα περιπλανηθεί στην Ευρώπη με την μορφή νομαδικής κολεκτίβας. Παραστάσεις σταθμοί αυτής τις περιόδου είναι οι Mysteries and Smaller Pieces, Antigone, Frankenstein και Paradise Now. Την δεκαετία του '70, το Living Theater δημιούργησε ένα κύκλο παραστάσεων που προορίζονταν για μη παραδοσιακούς χώρους και ονομάστηκαν The Legacy of Cain. Αυτές παρουσιάστηκαν σε φυλακές και σε φαβέλες στην Βραζιλία και σε δρόμους, σχολεία και άλλους μη θεατρικούς χώρους στην Νέα Υόρκη και στην Ευρώπη (Ιταλία, Γαλλία, Δανία). Με αυτές τις παραστάσεις το Living Theater πειραματίστηκε στα πολλαπλά επίπεδα εστίασης για τον θεατή και την ενσωμάτωση των ηθοποιών και των θεατών στον ίδιο χώρο, δηλαδή σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε Enviromental Theater. 

Κατά την περίοδο της ακμής των θεάτρων της avant garde δεν υπήρξε πιο γνωστό θέατρο από το Living Theater. Η επιρροή που άσκησε σε παγκόσμιο επίπεδο φάνηκε στο πλήθος και το έργο των θεατρικών ομάδων κατά την δεκαετία του '70. Το Living Theater πειραματίστηκε και διαμόρφωσε τις περισσότερες θεατρικές φόρμες που ακόμα και σήμερα σηματοδοτούν το avant garde θέατρο: τους πειραματισμούς πάνω στην επέκταση των ορίων του λόγου στο θέατρο των παραστάσεων και το ποιητικό θέατρο, στο Free Theater ,το αυτοσχεδιαστικό θέατρο, το Street Theater και το Enviromental Theater. Το θέατρο του Living Theater πάνω από όλα έκανε πολιτικό θέατρο, όχι μόνο εξαιτίας της έντονης σχέση των δημιουργών με την αναρχική ιδεολογία η οποία αποτυπώνεται στο έργο τους, αλλά και του στόχου που είχαν θέσει από την αρχή της ιστορίας του: την αλλαγή. Ο Beck γράφει ότι “το θεάτρο είναι ο Δούρειος Ίππος με τον οποίον μπορούμε να ρίξουμε την πόλη”. Οι παραστάσεις του Living Theater φιλοδοξούσαν να κινητοποιήσουν το κοινό, να αλλάξουν τον θεατή και μέσα από το άτομο να φέρουν την αλλαγή και στην κοινωνία.

Παρασκευή, 27 Ιουλίου 2012

The Living Theater

Ένα από τα πιο σημαντικά κέντρα της avant garde της Νέας Υόρκης, υπήρξε το Living Theater, το οποίο ιδρύθηκε από την Judith Malina και τον Julian Beck το 1947 και του οποίου η λειτουργία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Βασική αρχή των δύο καλλιτεχνών, που καθόρισε την καλλιτεχνική τους εξέλιξη, ήταν η ανατροπή στο θέατρο, την πολιτική και την ζωή. Με μοναδική αφοσίωση στην τέχνη και το όραμα τους, καθ' όλη την περίοδο της ζωής τους αρνήθηκαν την ασφάλεια μιας συμβατικής ζωής. Όσο αφορά την πολιτική, απέρριψαν ιδεολογικά κάθε μορφή διακυβέρνησης. Ενώ, θεατρικά αναγνώρισαν ως εχθρό της τέχνης, που οι ίδιοι ήθελαν να υπηρετούν, το παραδοσιακό θέατρο που έχει ως κύριο χαρακτηριστικό του την μίμηση, θεωρώντας ότι μόνο η αλήθεια στο θέατρο είναι αυτή που θα μπορούσε να φέρει την αλλαγή σε κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο. 

Η Judith Malina γεννήθηκε το 1926 στην Γερμανία και μετακόμισε στην Νέα Υόρκη με τους γονείς της σε ηλικία τριών χρονών. Ο Julian Beck γεννημένος στην Νέα Υόρκη το 1925, γνώρισε την Judith Malina, όταν ακόμα αυτός ήταν φοιτητής του Yale το 1943. Το πάθος τους για του θέατρο και την πολιτική τους έκανε αμέσως αχώριστους. Ο Beck άφησε τις σπουδές του, ώστε να αφιερωθεί στη ζωγραφική και το γράψιμο. Το 1945, μέσω της γνωριμίας του με την Peggy Guggenheim, έρχεται σε επαφή με ένα κύκλο καλλιτεχνών της avant garde, Αμερικάνων και Ευρωπαίων που ζούσαν στην Νέα Υόρκη κατά την διάρκεια του πολέμου. Γίνεται φίλος με τους Andre Breton, Marcel Duchamp, Jackson Pollock και William Baziotes. Την ίδια χρονιά, η Judith Malina παίρνει μια υποτροφία στο New York School Dramatic Workshop και συναντά ως καθηγητή τον Erwin Piscator , ο οποίος θα την επηρεάσει καθοριστικά όσον αφορά την πολιτική και το θέατρο. 

Από την στιγμή που γνωρίστηκαν, ο Beck και η Malina διάβαζαν τα έργα των Joyce, Pound, Lorca, Proust, Goodman, Cummings, Stein, Rilke, Cocteau κα. H επαφή τους με ανατρεπτικούς καλλιτέχνες της εποχής από τον χώρο των εικαστικών, τους οδήγησε στο συμπέρασμα ότι το θέατρο της εποχής τους είχε μείνει ανέπαφο από τις επαναστάσεις που συνέβαιναν στον χώρο των άλλων τεχνών. Το έργο αυτών των καλλιτεχνών σκιαγραφούσε “έναν κόσμο που το θέατρο δεν γνώριζε ότι υπάρχει, ένα επίπεδο συνειδητότητας και απουσίας της συνείδησης που σπάνια εμφανιζόταν στην σκηνή.” Έτσι, υπήρξε η συνειδητοποίηση ότι “υπήρχε κάποιου είδους κοινωνιολογικής καθυστέρησης στην εξέλιξη του θεάτρου”

Παράλληλα, ο Julia Beck παρατηρεί ότι δεν υπάρχει χώρος για αυτόν στους θεατρικούς κύκλους του Broadway. Ενώ επιθυμεί να ασχοληθεί με την σκηνογραφία, καταλαβαίνει ότι οι αξιώσεις που έχει από την τέχνη, δηλαδή την ρήξη με το κατεστημένο και την κοινωνική αλλαγή, δεν μπορούν να υπηρετηθούν μέσω του υπάρχοντος θεατρικού στερεώματος. Η Judith Malina, που έχει ήδη αρχίσει να δείχνει το ενδιαφέρον της για την σκηνοθεσία, είναι αποφασισμένη να ασχοληθεί με τον θέατρο. Έτσι αφού δεν υπάρχει ένα θέατρο για αυτούς, το 1946 αποφασίζουν να ιδρύσουν το δικό τους θέατρο. 

Το Living theater δημιουργείται με στόχο να αποτελέσει “μια ευφάνταστη εναλλακτική ενάντια στο εμπορικό θέατρο του Broadway”, με στόχο την παράσταση σύγχρονων θεατρικών έργων με τρόπο που θα “κινούσαν” τους θεατές.

Ο πρώτος χώρος που στεγάστηκε το Living Theater ήταν ένα υπόγειο στην Wooster Street, ο οποίος έκλεισε μόλις μετά από έναν χρόνο λειτουργίας από την αστυνομία, που νόμιζε ότι ήταν πορνείο. Τα πρώτα έργα που επιλέχθηκαν ήταν δράματα Νο και έργα μεσαιωνικών μυστηρίων. Από το 1948, το Living Theater φιλοξενείται στο σαλόνι του σπιτιού του ζευγαριού. Στις 15 Αυγούστου του 1948 δίνεται η πρώτη παράσταση με τα έργα: Childish Jokes του Paul Goodman, Ladies' Voices της Gertrude Stein, Αυτός που λέει Ναι και αυτός που λέει Όχι του Bertolt brecht και The Dialogue of the Mannequin and the Young Man του Federici Garcia Lorca. Η πρώτη παράσταση του Living Theater, αν και δεν ήταν χαρακτηριστικό παράδειγμα της θεατρικής δραστηριότητας του θεάτρου, ήταν ενδεικτική της μετέπειτα πορείας του. 

Καθ' όλη την περίοδο της λειτουργίας του, το Living Theater θα δυσκολευτεί να βρει έναν σταθερό χώρο στέγασης. Η περιπλάνηση του περιλαμβάνει:το Cherry Lane Theater (1951 -1953, όπου έκλεισε από την Πυροσβεστηκή Υπηρεσία) και το Living Theatre Studio στην 100th Broadway Street (1954-1956, όπου έκλεισε από την Επιτροπή της Πολυκατοικίας), το The Living Theatre στην 14th Street (1959-1963, όπου έκλεισε από την I.R.S#). Από το 1963 μέχρι το 1985 η ομάδα του Living Theater δημιουργεί κυρίως στην Ευρώπη. Η Επιστροφή του Living Theatre στην Αμερική γίνεται το 1985 με το θέατρο στην 3th Street (1985-1993 που έκλεισε από την Επιτροπή Πολυκατοικίας)

Τρίτη, 24 Ιουλίου 2012

Allan Kaprow

Ο Allan Kaprow γεννήθηκε στο Atlantic City, στο New Jersey το 1927. Ήταν εικαστικός και έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξη των παραστατικών τεχνών, καθώς εισήγαγε τον όρου του “happening” στο τέλος της δεκαετίας του 1950. 

Ο Allan Kaprow είναι ένα ενδεικτικό παράδειγμα της σχέσης Αμερικάνων καλλιτεχνών της avant guard με τα Αμερικάνικα πανεπιστήμια. Ο Kaprow Αllan πήρε το μεταπτυχιακό του στην ιστορία της τέχνης στο Columbia University, όπου είχε καθηγητή τον Meyer Schapiro. Από το 1947 παρακολουθησε μαθήματα στην σχολη του εξπρεσιονιστή ζωγράφου Hans Hofmann, όπου ήρθε σε επαφή με την action painting .Από το 1956 μέχρι το 1958, παρακολουθεί το μάθημα της μουσικής σύνθεσης που διδάσκει ο John Cage στο New School for Social Research. Δίδαξε στο Rutgers University (1953-1961), το (Pratt Institute) 1960-1961, το State University of New York at Stony Brook (1961-1966), στο California Institute of Arts (1966-1974) και στο University of California San Diego (1974-1993). 

Ο όρος happening γεννιέται από τον Kaprow το 1957 για να περιγράψει ένα καλλιτεχνικό γεγονός που οργάνωσε στην φάρμα του ζωγράφου και γλύπτη George Segal. Την πρώτη εμφάνιση του σε κείμενο ο όρος την κάνει το 1958 στην έκθεση του Kaprow, “Legacy of Jackson Pollock”. 

Η πρώτη απόπειρα αυτού του νέου είδους γίνεται από τον Kaprow το 1959 στην Reuben Gallery της Νέας Υόρκης το 1959 και ονομάζεται 18 happenings in 6 Parts, μια performance που περιείχε στοιχεία από την τέχνη της γλυπτικής, της action painting και του κολλάζ. Μέσα στον χώρο είχαν κατασκευαστεί τρία δωμάτια από διαφανές πλαστικό. Μέσα στα δωμάτια υπήρχαν καρέκλες που κοιτούσαν προς διαφορετικές κατευθύνσεις, ενώ ο χώρος οριοθετούνταν από κόκκινους και άσπρους λαμπτήρες. Κάρτες δίνονταν στους θεατές που τους καθοδηγούσαν να μετακινούνται με το άκουσμα ενός κουδουνιού, που σηματοδοτούσε το τέλος της κάθε ενότητας. Δεν υπήρχε σαφής λογική στην εναλλαγή των προβολών, την εναλλαγή των ήχων ή του φωτισμού, ούτε κάποιο συγκεκριμένο νόημα. Οι έξι performers που συμμετείχαν δεν είχαν κάποιο “χαρακτήρα” με την θεατρική έννοια ή κάποια πλοκή που θα έπρεπε να ακολουθήσουν.

H Reuben Gallery έδωσε χώρο όχι μόνο στον πρώτα happering, αλλά και σε άλλα που ακολούθησαν. Η συνήθης επιλογή των εικαστικών gallery ως χώρο παράστασης happening τονίζει την εκ γενετής σχέση που έχει το είδος με τον εικαστικό χώρο. Την δεκαετία του '60, ο Kaprow θα παρουσιάσει τα πιο σημαντικά του happenings: Η Ανοιξη στο υπόγειο της Reuben Gallery, η Αυλή, η Νεκρώσιμη Ακολουθεία 1, το Τηλεφωνημα κα. Το έργο του Kaprow θα επηρεάσει κι άλλους καλλιτέχνες όπως τους Claes Oldenburg, Jim Dine και τον Robert Whittman. 

O Michael Kirby στο βιβλίο του Happenings αναλύει τις ιστορικές ρίζες του happening και δίνει τον παρακάτω ορισμό:

“μια σκόπιμα σύνθετη μορφή θεάτρου, στην οποία διάφορα άλογα στοιχεία, συμπεριλαμβανόμενων και μη παράστατικών, είναι οργανωμένα σε μια τμηματική δομή”

Ο Kirby μιλάει για “μη σχηματισμένη παράσταση” εννοώντας τα τμήματα ενός happening που δεν καθορίζονται από τα προκαθορισμένα στοιχεία μιας παράστασης, που είναι ο τόπος, ο χρόνος κλπ. Η “τμηματική δομή” αναφέρεται στο γεγονός ότι τα happenings είναι οργανωμένα με τέτοιον τρόπο που οι πληροφορίες δεν έχουν συνέχεια και δεν σκοπεύουν στην δημιουργία νοήματος απαραίτητα με την μεταφορά νοήματος από τμήμα σε τμήμα του happening. Έτσι, τα στοιχεία ενός happening μπορούν να επανατοποθετηθούν με μια νέα σειρά χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να χαθεί το μήνυμα. Ο όρος του happening κατέκλυσε τον χώρο της τέχνης και έφτασε στο σημείο να χαρακτηρίζει κάθε γεγονός με χαλαρή δομή, ασυνήθιστο περιεχόμενο και βάση τον αυτοσχεδιασμό.

Σάββατο, 21 Ιουλίου 2012

Merce Cunningham

O Merce Cunningham ήταν χορευτής και χορογράφος, γεννημένος το 1919 στην Centralia της Washihngton, υπήρξε πάντοτε παρών στην πορεία της Αμερικάνικης avant garde. Η συμβολή του ξεπερνάει τα όρια του χορού. Η καριέρα του σημαδεύτηκε από ιστορικές συνεργασίες που έδωσαν ώθηση στην τέχνη της πρωτοπορίας και καθιέρωσαν την τάση της διακαλλιτεχνικότητας. Κάποιες από αυτές τις συνεργασίες ήταν με τον John Cage, τον David Tudor, τον Robert Rauschenberg, τον Bruce Nauman και τον Romeo Gigli.

O Merce Cunningham ιδρύει την ομάδα του, Merce Cunningham Dance Company (MCDC), στο Black Mountain College το 1953. Η ομάδα αυτή είχε σαν στόχο μια νέα προσέγγιση του χώρου και του χρόνου της παράστασης και την ανάδειξη των ατελείωτων δυνατοτήτων του ανθρώπινου σώματος. Μαζί με τον John Cage, με τον οποίο είχε μια σταθερή συνεργασία από την δεκαετία του 1940, ο Cunningham κατάφερε να πετυχαίνει μια σειρά καινοτομιών στο χώρο των παραστατικών τεχνών. Μαζί μελέτησαν την οργανική σχέση μουσικής και χορού, δουλεύοντας αυτοσχεδιαστικά με στόχο την δημιουργία ενός ενιαίου, άρρηκτου καλλιτεχνικού αποτελέσματος. Η ενασχόληση του Cage με την μουσική του τυχαίου, γρήγορα βρήκε την πρακτική εφαρμογή της στην σκηνή του Cunningham. Με αυτόν τον τρόπο παρήγαγαν χορευτικές παραστάσεις βασισμένες στο τυχαίο, χωρίς πλοκή, περνώντας τα σύνορα του μεταδραματικού χορού. 

Την δεκαετία του 1950 ο Merce Cunningham και ο John Cage συνεργάζονται με το Living Theater. Η συμβολή του Cunningham στο θέατρο της avant garde ξεπερνάει αυτήν την συνεργασία. Ο Merce Cunningham ήταν ο πρώτος που μετέφερε τις ριζοσπαστικές ιδέες της avant garde επί σκηνής. Πέρα από χορευτικές παραστάσεις, ο Cunningham οργάνωσε πάνω από 800 “Events”. Αυτά τα καλλιτεχνικά γεγονότα αποτελούν το σημείο που το κίνημα της avant garde συνάντησε την τέχνη του θεάτρου. Μια προέκταση αυτών των events βρίσκουμε στην θεωρία του environmental theater.

Παρασκευή, 20 Ιουλίου 2012

The Event, Theater Piece Νο. 1


To 1953 ο John Cage είναι φτιάχνει αυτό που σήμερα θεωρείτε το πρώτο happening, το “Theater Piece Νο. 1” ή “the Event” όπως έχει μείνει γνωστό. Εκείνο το καλοκαίρι βρίσκει τον Cage στο Black Mountain College στο Black Mountain, Βόρια Καρολύνα.

Το Black Mountain College ήταν ένα είδος κολεγίου στο οποίο στο οποίο υποστηρίζονταν μια φιλελεύθερη καλλιτεχνική εκπαίδευση το οποίο ιδρύθηκε το 1933. Πολλοί μαθητές και καθηγητές του Black Mountain college, έπαιξαν ρόλο στα καλλιτεχνικά κινήματα της εποχής. Έκλεισε το 1957 μετά από 24 χρόνια λειτουργίας.

Στο “event” συμμετείχαν ο Merce Cunningham (1919 – 2009) χορευτής και χορογράφος, που υπήρξε πρωτοπόρος της Αμερικάνικης avant-garde, ο Robert Rauschenberg (1925 – 2008), εικαστικός καλλιτέχνης, εκπρόσωπος του αφηρημένου εξπρεσιονισμού και της Ποπ Αρτ, που εξέθεσε για πρώτη φορά τους διάσημους Λευκούς Πίνακες του κατά την διάρκεια του Theater Piece Νο 1, ο Charles Olson (1910 – 1970), ποιητής και συγγραφέας, η Mary Caroline Richards (1916 – 1999), ποιήτρια καθηγήτρια του Black Mountain College και ο David Tudor (1926-1996), πιανίστας και συνθέτης πειραματικής μουσικής, ο οποίος θα ερμηνεύσει αργότερα στην Ευρώπη το 4'33'' του Cage.

Το “Event” δεν μαγνητοσκοπήθηκε, μια εικόνα για το τι συνέβη εκείνο το απόγευμα στην τραπεζαρία του Black Mountain College μπορούν να συνθέσουν μόνο οι μαρτυρίες των παρευρισκόμενων. Ο Cage και ο Cunningham βρίσκονταν πρώτη φορά στο Black Mountain College μετά το 1948, προκειμένου να διδάξουν μουσική και χορό. Η φήμη και των δύο είχε αλλάξει ριζικά από την προηγούμενη φορά που βρίσκονταν εκεί, εξαιτίας της ενασχόλησης τους με την τέχνη του τυχαίου, η οποία είχε απομακρύνει κριτικούς, κοινούς και συναδέλφους τους. Ο Cage είχε την ηδέα για το πολυμορφικό “event” μια μέρα μετά το μεσημεριανό, ενώ το ίδιο το “event” έλαβε χώρα, χωρίς πρόβες, σενάριο και κουστούμια το ίδιο βράδυ. Σε κάθε ένα από τους συνεργάτες ανατέθηκαν δύο τυχαία τμήματα χρόνου, μέσα στα οποία παρουσίασαν δραστηριότητες της επιλογής τους. Ο Cage έδωσε γενικές οδηγίες για το τι θα έκανε ο καθένας, αφήνοντας μεγάλες ελευθερίες στους συντελεστές. Το συνολικό αποτέλεσμα κράτησε 45 λεπτά.

Ο χώρος που συνέβη το “Theater Piece Νο.1” περιγράφετε από τον Cage ως εξής:

"Το κοινό κάθονταν σε τέσσερα ισομερείς τριγωνικά τμήματα, οι κορυφές των οποίων άγγιζαν μια μικρή τετράγωνη performance area, την οποία αντίκριζαν και διάδρομοι ανάμεσα σε αυτήν οδηγούσαν στην μεγαλύτερη performance area, η οποία τους περικύκλωνε."

Όλες οι δραστηριότητες συνέβαιναν ταυτόχρονα: ο Charles Olsen και η M. C. Richards απάγγειλαν την ποίηση τους από την κορυφή μιας σκάλας έξω από τον χώρο του κοινού. Ο Cunningham χόρεψε ακολουθούμενος από ένα σκυλί, ανάμεσα στους θεατές. Ο David Tudor έπαιξε μουσική του Cage σε ένα “prepared” πιάνο, του οποίο ο ήχος παραμορφωνόταν από την προσθήκη τσόχας και ξύλου μεταξύ των χορδών, ή ανοιγόκλεινε ένα ραδιόφωνο. Τρεις πίνακες από του Λευκούς Πίνακες του Rauschenberg κρέμονταν από το ταβάνι και σχημάτιζαν έναν σταυρό, και χρησίμευαν ως οθόνες για την προβολή σλάιντς και ως φόντο για την δράση#. Κρεμάστηκε επίσης ένας μεγάλος μαυρόασπρος πίνακας του Franz Kline, τον οποίο είχε ζωγραφίσει εκείνο το καλοκαίρι στο Black Mountain College. Ο Rauschenberg στέκονταν κάτω από έναν από τους πίνακες του και έπαιζε δίσκους της Edith Piaf σε ένα παλιό γραμμόφωνο. Ο Cage παράλληλα έδινε μια διάλεξη για τον Meister Eckhart και το Ζεν. Η διάρκεια αυτής της διάλεξη καθόριζε και την συνολική διάρκεια του “Event”. Στο τέλος του “Event” τέσσερα αγόρια ντυμένα στα λευκά σέρβιραν καφέ, σε φλιτζάνια που βρίσκονταν πάνω στις καρέκλες από την αρχή του δρώμενου.

Φαίνεται να υπάρχει μια σύγχυση σε σχέση με το τι ακριβώς συνέβη εκείνο το απόγευμα στο Black Mountain College, η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί και μέρος της επιτυχίας αυτής της έκθεσης δράσεων που συνέβαιναν ταυτόχρονα. Η πρόσληψη από τον κάθε θεατή εξαρτιόταν από το που θα κάθονταν και τι θα επέλεγε να δει από τις παράλληλες δράσεις που εξελίσσονταν μπροστά του και γύρο του. Η Johanna Jalowetz πήγε νωρίτερα στον χώρο της τραπεζαρίας, προκειμένου να πιάσει “καλή θέση”. Τότε ο Cage της απάντησε ότι όλες οι θέσεις είναι εξίσου καλές για το συγκεκριμένο θέαμα. Οι αντιδράσεις του κοινού δεν ήταν όλες θετικές: ο Edgar Taschdjian δήλωσε ότι προτιμά να ακούει την μουσική από βατράχους, ο Lou Harrison βρήκε όλο το συμβάν βαρετό, ενώ άκουσαν την Johanna Jalowetz να λέει μετά το “Event” ότι “Αυτοί είναι οι σκοτεινοί καιροί”Το γεγονός αυτό, που αργότερα ονομάστηκε “Theater Piece Νο. 1” και που κατέληξε να έχει μεγάλη σημασία για το Αμερικάνικο θέατρο, όταν δημιουργήθηκε αντιμετωπίστηκε ως μια πειραματική performance μικρής σημασίας. Το”Event” αναγνωρίζεται ως το πρώτο happening από τον Allan Kaprow, μαθητή του Cage που χρησιμοποίησε πρώτος τον όρο του happening, που αργότερα ασχολήθηκε με την δημιουργία τέτοιων event και βοήθησε στην εξέλιξη της θεωρία τους.

Πέμπτη, 19 Ιουλίου 2012

Τετάρτη, 18 Ιουλίου 2012

John Cage


Ο John Cage θεωρείτε μια από τις ηγετικές φιγούρες στην μεταπολεμική avant-garde στο χώρο της τέχνης. Έχει επαινεθεί ως ένας από τους πιο σημαντικούς Αμερικάνους συνθέτες του 20ου αιώνα, όμως ο τίτλος που ίσως περιγράφει καλύτερα την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του John Cage του αποδόθηκε από τον δάσκαλο του Arnold Schoenberg, ο οποίος αν και ποτέ δεν ενθάρρυνε τον Cage για τις συνθέσεις του, σε μια συνέντευξη του δήλωσε για τον Cage:“Φυσικά και δεν είναι συνθέτης, αλλά είναι εφευρέτης – και μάλιστα ιδιοφυής". Έτσι, αν θέλουμε να μιλήσουμε για τον John Cage ο όρος που ίσως πρέπει να χρησιμοποιήσουμε είναι αυτός  του “εφευρέτης της μουσικής”.
Ο John Cage γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου το 1912, στο Los Angeles. Ο  πατέρας του John Milton Cage, (1886-1964) ήταν εφευρέτης. Ο Cage σε ένα αυτοβιογραφικό σημείωμα που γράφει το 1989, στο “Μια Αυτοβιογραφική Δήλωση” λέει ότι ο πατέρας του έλεγε ότι αν κάποιος σου λέει ότι “δεν μπορείς” αυτό σου δείχνει ότι θέλεις να κάνεις κάτι. Η μητέρα του Lucretia Harvey (1885–1969) εργαζόταν ως δημοσιογράφος για την εφημερίδα Los Angeles Times. Για την μητέρα του λέει: “δεν ήταν ποτέ ευτυχισμένη”. Η πρώτη επαφή του Cage με την μουσική είναι τα ιδιαίτερα μαθήματα πιάνου που άρχισε σε μικρή ηλικία. Τελειώνοντας το σχολείο ο ίδιος δηλώνει ότι θέλει να γίνει συγγραφέας. Έτσι γράφετε στο Pomona College, Claremont, το οποίο όμως εγκαταλείπει το 1930.  Ενδιαφέρον έχει το απόσπασμα από την “Μια Αυτοβιογραφική Δήλωση” στο οποίο μιλάει για τους λόγους που εγκατάλειψε το κολέγιο:
Στο κολέγιο ήμουν σοκαρισμένος που έβλεπα τους 100 συμφοιτητές μου στην βιβλιοθήκη να διαβάζουν όλοι τα ίδια βιβλία. Αντί για αυτό, πήγα στα ράφια και διάβασα το πρώτο βιβλίο που γράφτηκες από έναν συγγραφέα που το όνομα του άρχιζε από Ζ. Πήρα το μεγαλύτερο βαθμό στην τάξη μου. Αυτό με έπεισε ότι το σύστημα δεν δούλευε σωστά. Έφυγα
Όταν ο John Cage αφήνει το κολέγιο, ταξιδεύει στην Ευρώπη για 18 μήνες. Έμεινε κυρίως στο Παρίσι και ασχολήθηκε με την Γοτθική και την Ελληνική αρχιτεκτονική. Αποφασίζει ότι δεν μπορεί να αφιερωθεί αποκλειστικά στην Αρχιτεκτονική γιατί τον ενδιαφέρουν εξίσου κι άλλα πράγματα, όπως η μοντέρνα ζωγραφική, την ποίηση και μουσική. Ζωγραφίζει και γράφει μουσική. Στην Ευρώπη έρχεται σε επαφή με την μουσική του Igor Stravinsky, του  Paul Hindemith και του Johann Sebastian Bach.
Γυρίζει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1931, στην Santa Monica, California. Ο Cage αργότερα δηλώνει:
Οι άνθρωποι που άκουγαν την μουσική μου είχαν καλύτερα πράγματα να πουν για αυτήν, από τους ανθρώπους που έβλεπαν τους πίνακες μου

Αυτήν την περίοδο γνωρίζει τους δασκάλους του Richard Buhlig, Henry Cowell, Arnold Schoenberg και Adolph Weiss. Μετά από ερώτηση του δασκάλου του Arnold Schoenberg, ο Cage δεσμεύεται ότι θα αφιερωθεί στην μουσική. Υπόσχεση που ίδιος ένιωθε υποχρεωμένος να κρατήσει, παρά τις δημιουργικές περιπλανήσεις των χρόνων που ακολούθησαν στον χώρο των εικαστικών, του χορού και της performance.

Ανάμεσα στις πολλές διαφορετικές δουλειές που αναγκαζόταν να κάνει το Cage, το 1936 αρχίζει να γράφει μουσική για μια ομάδα μοντέρνου χορού. Παράλληλα διδάσκει ένα μάθημα στο UCLA με θέμα “Musical Accompaniments for Rhythmic Expression”. Το 1938 ήδη έχει αρχίσει να πειραματίζεται πάνω στην ιδέα των μη συμβατικών οργάνων και αναλαμβάνει να διδάσκει ακόμα ένα μάθημα με το ίδιο θέμα στο Mills College.

Την δεκαετία του '40 ο John Cage αλλάζει συνεχώς τόπο διαμονής -Χολιγουντ, Σιατλ, Σικάγο, ΝΥ- και γνωρίζει σημαντικούς καλλιτέχνες της εποχής, όπως τους Piet Mondrian, Andre Breton, Jackson Pollock και τον Marcel Duchamp. Η γνωριμία του Cage με τον χορευτή και χορογράφο Merce Cunningham, που συμβαίνει αυτήν την περίοδο, καθορίζει την καλλιτεχνική και την προσωπική του πορεία. Μέσω του Merce Cunningham, για τον οποίο θα γράφει μουσική καθ' όλη την καριέρα του, o Cage ασκεί τεράστια επιρροή στο σύγχρονο χορό. Παράλληλα, ο Merce Cunningham γίνεται ο σύντροφος του για όλη την υπόλοιπη ζωή του. Αυτήν την δεκαετία εφευρίσκει το prepared piano, ένα πιάνο του οποίου ο ήχος καθορίζεται από χρηστικά αντικείμενα που τοποθετούνται στις χορδές του. Πολλές από τις συνθέσεις, όπως οι Sonatas and Interludes (1946–48), καθώς και ένας αριθμός χορευτικών έργων έχουν γραφτεί από το Cage για prepared piano. Στο τέλος της δεκαετίας του '40, αρχίζει και η σχέση του Cage με Ανατολικές φιλοσοφίες, ο ίδιος παρακολουθεί διαλέξεις για το Ζεν και τον Βουδισμό, ενώ μελετά ανατολίτικη μουσική.

Την δεκαετία του 1950 έρχονται οι μεγάλες συνθέσεις και ανακαλύψεις του Cage στο χώρο της μουσικής και της τέχνης. Αν και οι Sonatas and Interludes (για prepared piano) έχουν γίνει αποδεκτά από το κοινό, ο Cage ζει την χειρότερη φάση των οικονομικών του. Παρ' όλες τις οικονομικές του δυσκολίες, ο Cage βρίσκετε στην πιο δημιουργική του φάση. Η μεγάλη του ανακάλυψη, που θα καθορίσει την τέχνη του από εδώ και πέρα είναι το “τυχαίο”. Ο Cage γίνεται ο κύριος εκπρόσωπος της Αλεατονικής μουσικής, μουσικής που ελέγχετε από την τύχη. Η επιρροή των σπουδών του πάνω στην Ινδική Φιλοσοφία και τον Βουδισμό είναι έντονη πάνω σε αυτήν του την σύλληψη. Το I Ching γίνεται το σταθερό εργαλείο σύνθεσης του Cage για όλη την υπόλοιπη ζωή του. Το καλοκαίρι του 1952, ο Cage οργανώνει αυτό που έμεινε στην ιστορία ως το πρώτο happening, το “Theater piece no 1” ή “The Event” όπως έγινε γνωστό, έλαβε τόπο στο Black Mountain College. Τον ίδιο χρόνο, εμπνευσμένος από τους Λευκούς Πίνακες του  Robert Rauschenberg, συνθέτει το πιο γνωστό του έργο “4'33”.

Η αναγνώριση έρχεται για το Cage κατά την δεκαετία του 1960. Αυτήν την περίοδο διδάσκει μόνιμα στο Weslayan University. Θεωρείτε ότι οι μαθητές του Cage  στο μάθημα του  “Experimental Composition"  στο New School ΝΥ έγιναν ο πυρίνας του Αμερικάνικου Fluxus. Γύρο στα τέλη του '60, σταματά να δίνει συναυλίες και performances εξαιτίας της αρθρίτιδας που έχει.