Σελίδες

Σάββατο, 1 Σεπτεμβρίου 2012

Robert Wilson

Ο Robert Wilson γεννήθηκε το 1941 στο Waco του Texas. Μετακόμισε στο Brooklyn το 1963, όπου έκανε ένα μεταπτυχιακό στην αρχιτεκτονική. Το 1968 ιδρύει το Byrd Hoffman School of Byrds, μια πειραματική ομάδα παραστατικών τεχνών. Η ομάδα αυτή πήρε το όνομα της από την Βyrd Hoffman, δασκάλα του χορού του Wilson, που τον βοήθησε να ξεπεράσει τα προβλήματα ομιλίας που είχε μέχρι την εφηβεία του. 

Αντίθετα με τους άλλους εκπροσώπους της avant garde, o Wilson δεν έχει γράψει κάποιο μανιφέστο. Ο ίδιος έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δουλεύει διαισθητικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι η δουλειά του έχει στην βάση της το τυχαίο, αλλά ότι οι εικόνες που φτιάχνει δεν βασίζονται σε κάποια θεωρία ή απαραίτητα συνειδητή σκέψη. Η προσωπικότητα του Wilson βρίσκεται στο κέντρο της καλλιτεχνικής δημιουργίας, ο ίδιος υπογράφει το σύνολο της σκηνής στα έργα του. Η μέθοδος του προτείνει έναν νέο τρόπο σκέψης που δεν βασίζεται στον λόγο, αλλά σε άλλους τρόπους σύλληψης μέσω της εικόνας, του ήχου και της κίνησης. Ο πρώτος τρόπος προσέγγισης της σκηνικής δράσης είναι τα σκίτσα που κάνει. Από το 1976, με πρώτη την παράσταση Einstein οn the Beach, αρχίζει να χρησιμοποιεί τα “story-boards” (σκίτσα ανά καρέ, μέθοδος κινηματογραφιστών) για να σχεδιάσει όλη την εξέλιξη μιας παράστασης στο χαρτί. Ο ίδιος ονομάζει αυτά τα σχέδια “visual books”.

Η σκηνή των παραστάσεων του Robert Wilson είναι στην ουσία το ζωντάνεμα των σχεδίων του. Επικρατεί ένα αυστηρό ύφος και μεγάλοι επιβλητικοί όγκοι. Το θέατρο του Wilson είναι ένα θέατρο αισθητικής αρτιότητας. Ο φωτισμός των σκηνικών είναι εξαιρετικής σημασίας για να παραχθεί αυτό το αισθητικό αποτέλεσμα. Πέρα από την ανάδειξη των σκηνικών όγκων και των ανθρώπινων σωμάτων πάνω στην σκηνή, το φως χρησιμοποιείται και για να φτιάξει μια ατμόσφαιρα, η οποία στο μεταδραματικό θέατρο του Wilson είναι εργαλείο παραγωγής νοήματος. 

Ο τρόπος σύλληψης και δημιουργίας των έργων του είναι ενδεικτικός για την σχέση που έχει το θέατρο του Wilson με τον λόγο. Ο Robert Wilson θεωρεί ότι όλη η πορεία του Δυτικού θεάτρου είναι συνδεδεμένη με την λογοτεχνία. Ο ίδιος μέσα από τον έργο του απεικονίζει την κρίση του λόγου στο θέατρο, περνώντας το κατώφλι του μεταδραματικού. Είναι λάθος να θεωρούμε ότι ο Wilson απορρίπτει την σημασία του λόγου. Αντίθετα, προσπαθεί να φέρει μια νέα οπτική πάνω στο ζήτημα του λόγου, μακριά από την κοινωνική λειτουργία του. 

Ευαισθητοποιημένος από την επαφή του με παιδιά με ειδικές ανάγκες και αυτισμό, μέσα στις παραστάσεις του αποτυπώνεται ένας λόγος μη συμβατικός, αλλαγμένος υπό τις συνθήκες. Για τους ίδιους λόγους, εξίσου σημαντική είναι και η σιωπή στο έργο του Wilson. Η χρήση της σιωπής για την ανάδειξη της σημασίας του λόγου γίνεται φανερή σε μια από τις πρώτες παραστάσεις του Wilson, Deafman Glance του 1971. Τομή στην καλλιτεχνική πορεία του Wilson αποτελεί η συνεργασία του με τον Ηeiner Müller. Αν και η συναισθηματικά φορτισμένη, βίαιη και πολιτική γλώσσα του Müller μοιάζει να έρχεται σε ρήξη με την εικανογραφική σκηνή του Wilson τελικά και οι δύο προέρχονταν από τις ίδιες ρίζες. Ο Müller την δεκαετία του 1970, αναζητώντας νέες τεχνικές για την σκηνή, καταφεύγει στον κατακερματισμό της δραματικής πλοκής με τον μέθοδο του κολάζ. Παράλληλα, o Wilson έρχεται ως συνέχεια των πρώτων καλλιτεχνών της αμερικανικής avant garde, που είχαν αρχίσει να πειραματίζονται πάνω στην διάσπαση της δομής ενός καλλιτεχνικού έργου.

Κεντρικό εκφραστικό μέσο στις παραστάσεις του Roberd Wislon είναι η κίνηση. Αντίστοιχα με άλλους καλλιτέχνες της θεατρικής avant garde που επιχείρησαν να απομακρυνθούν από το δυτικό θέατρο, αναζήτησε στοιχεία στο παραδοσιακό Ιαπωνέζικο θέατρο και στους Μπαλινέζικους και Ινδικούς χορούς. Οι σκηνοθετικές οδηγίες του Wilson αφορούν πιο πολύ το σώμα και την παρουσία των performer του. Επιδιώκει η κίνηση των σωμάτων να έχει ρυθμό και μια δικιά της δομή, ανεξάρτητη από τη μουσική ή το λόγο, ώστε και αυτή από μόνη της να είναι ικανή να αφηγηθεί επί σκηνής. Με την ίδια λογική χρήσης της σιωπής για την ανάδειξη του λόγου, συχνά χρησιμοποιεί και την ακινησία. 

Το στοιχείο της βραδύτητας, τόσο στην κίνηση όσο και στον λόγο, είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της σκηνής του Wilson. Ο πειραματισμός πάνω στην έννοια του χρόνου στο θέατρο τον οδήγησε σε ακραία σημεία. Η παράσταση The Life and Times of Joseph Stalin του 1973 είχε διάρκεια 12 ωρών, ενώ η παράσταση KA MOUNTain and GUARDenia Terrace που έγινε ο 1972 στο Ιραν κράτησε μια εβδομάδα. Αυτές οι παραστάσεις, μαζί με άλλες τακτικές όπως την πάρα πολύ αργή κίνηση και την διαστολή του σκηνικού χρόνου, φέρουν τον προβληματισμό των ορίων του θεάτρου. Ο προβληματισμός αυτός που επιβιώνει με αυτόν τον τρόπο στον έργο του Wilson είναι συγγενικός με τα ερωτήματα της avant garde περί της φύσης της τέχνης.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου